Człowiek, który spłonął za prawdę i stworzył czeski upór (2)

Jeśli zastanawiasz się, dlaczego Czesi są narodem tak bardzo sceptycznym wobec autorytetów i dlaczego tak bardzo cenią sobie wolność myślenia, odpowiedź znajdziesz w XV wieku. Jan Hus to nie tylko postać religijna. To wybitny naukowiec, rektor praskiego uniwersytetu i reformator języka, który stał się fundamentem czeskiego charakteru narodowego. Jego hasło: "Szukaj prawdy, słuchaj prawdy, ucz się prawdy, miłuj prawdę, mów prawdę, trzymaj się prawdy, broń prawdy aż do śmierci" jest do dziś wyryte w sercu Pragi.

Rektor z misją

Jan Hus był przede wszystkim intelektualistą. Jako rektor Uniwersytetu Karola nie tylko kłócił się z papieżami o moralność, ale też dbał o czeski język. To on (najprawdopodobniej) wprowadził do pisowni znaki diakrytyczne – te wszystkie kropki i kreseczki nad literami, które dziś odróżniają czeski od innych języków. Chciał, żeby pismo było proste i dostępne dla każdego, a nie tylko dla wykształconych elit.

Szczyt konsekwencji: Sobór w Konstancji

W 1415 roku Hus pojechał na sobór do Konstancji, by bronić swoich racji. Miał list żelazny od cesarza, który gwarantował mu bezpieczeństwo, ale został zdradzony i uwięziony. Mimo tortur i nacisków nie odwołał swoich poglądów, bo uważał, że odwołanie prawdy byłoby zbrodnią przeciwko rozumowi. Kiedy 6 lipca płonął na stosie, narodził się mit narodowy, który przetrwał wieki. Czesi odpowiedzieli na to rewolucją husycką, która zatrzęsła całą Europą.

Dlaczego Hus jest ważny dziś?

Dla nauk humanistycznych Hus to symbol przejścia od średniowiecznego posłuszeństwa do nowoczesnego krytycyzmu. To on nauczył Czechów, że jednostka ma prawo do własnego osądu. Bez Husa nie byłoby Havla ani czeskiego dystansu do ideologii. To szczyt odwagi cywilnej, który do dziś inspiruje każdego, kto ma odwagę myśleć samodzielnie.