Od skandalu w Paryżu po monumentalną Epopeję Słowiańską. Jak malarz z Moraw stworzył wizualny kod czeskiej niepodległości?
Alfons Mucha (1860–1939) to postać, bez której dzisiejsza Praga wyglądałaby zupełnie inaczej. Choć świat kojarzy go głównie z „pięknymi paniami” na plakatach reklamujących szampana czy ciasteczka, Mucha był kimś znacznie potężniejszym – był architektem wizualnym nowo narodzonego narodu. Urodził się w Iwanczycach na Morawach, a jego droga na szczyt była filmowa: odrzucony przez praską Akademię (profesor poradził mu, by znalazł sobie inne zajęcie), przez klepanie biedy w Paryżu, aż po wigilijną noc 1894 roku, która zmieniła wszystko.
To właśnie wtedy, w ostatniej chwili, Mucha przyjął zlecenie na plakat dla Sarah Bernhardt, ówczesnej bogini teatru. Projekt do sztuki Gismonda był szokiem. Był wysoki, wąski, pastelowy i pełen dostojeństwa, które odcinało się od krzykliwych afiszy tamtej epoki. Ludzie tak oszaleli na punkcie tego stylu, że wycinali plakaty z murów. Tak narodził się „Le Style Mucha”, znany dziś jako Art Nouveau. Mucha stał się celebrytą, projektował biżuterię, meble, a nawet opakowania mydła, ale w głębi duszy czuł niedosyt.
W 1910 roku wrócił do Czech, by oddać się swojej największej obsesji – Epopei Słowiańskiej. Przez 18 lat malował 20 gigantycznych płócien, będących monumentalnym zapisem historii i mitologii Słowian. Gdy w 1918 roku powstała Czechosłowacja, Mucha natychmiast zgłosił się do pomocy. I to zupełnie za darmo! Zaprojektował wszystko: od pierwszych banknotów, przez pierwsze znaczki pocztowe z widokiem na Hradczany, aż po mundury dla policji i państwowe godło. Alfons Mucha nie tylko malował obrazy – on narysował Czechosłowację od zera.
Zmarł w 1939 roku, krótko po przesłuchaniach przez Gestapo. Naziści uznali go za jednego z najniebezpieczniejszych czeskich patriotów, co jest najlepszym dowodem na to, jak wielki wpływ miała jego sztuka na ducha narodu.
Kluczowe fakty i laury:
-
1860: Narodziny w Iwanczycach.
-
1894: Przełomowy plakat Gismonda – narodziny sławy.
-
1900: Grand Prix na Wystawie Światowej w Paryżu.
-
1910–1928: Praca nad Epopeją Słowiańską.
-
1918: Projektowanie pierwszych znaczków i banknotów Czechosłowacji.
-
1931: Projekt witraża w katedrze św. Wita w Pradze.
-
1939: Śmierć po przesłuchaniach przez Gestapo.
