Przejdź do głównej treści

Zapis na listę subskrybentów

Lista subskrypcyjna
Loading...

Od historycznych krain po nowoczesne kraje

Napisane przez rzulw dnia . Wysłane Republika Czeska.

  • Subtitle: Podział administracyjny Czech
  • Excerpt: Poznaj strukturę czeskiego państwa – jak tradycyjne Morawy, Czechy i Śląsk stały się nowoczesnymi „krajami”, jak działają lokalne samorządy i dlaczego Praga jest państwem w państwie.

Trzy kraje w jednym sercu Europy

Republika Czeska to kraj o fascynującej, wielowarstwowej strukturze. Choć na mapie świata wydaje się niewielka, jej wewnętrzny podział to wynik tysiąclecia historii, wojen, zmian granic i nowoczesnych reform administracyjnych. Aby zrozumieć, jak funkcjonuje ten kraj w 2026 roku, nie wystarczy wiedzieć, że dzieli się na „kraje”. Trzeba zrozumieć fundamentalny podział na trzy krainy historyczne: Czechy właściwe (Bohemię), Morawy oraz Czeski Śląsk. To właśnie te regiony definiują tożsamość mieszkańców, ich dialekty, a nawet upodobania kulinarne i gospodarcze. Współczesny podział na 14 jednostek administracyjnych wyższego szczebla (kraje) to próba pogodzenia tradycji z nowoczesnym, sprawnym zarządzaniem państwem członkowskim Unii Europejskiej.

Trzy Filary Tożsamości: Czechy, Morawy, Śląsk

Zanim przejdziemy do urzędowych map, musimy zrozumieć, że każdy Czech najpierw czuje się „tutejszy”.

  1. Czechy (Čechy): To największa część kraju z Pragą na czele. Tu bije serce przemysłu, polityki i turystyki luksusowej. To region historycznie związany z wpływami niemieckimi, co widać w architekturze i etosie pracy.

  2. Morawy (Morava): Położone na wschodzie, mają zupełnie inną duszę. To kraina winnic, folkloru i nieco wolniejszego tempa życia. Morawianie są dumni ze swojej odrębności, a Brno – ich nieoficjalna stolica – prowadzi odwieczną, przyjacielską rywalizację z Pragą.

  3. Śląsk Czeski (Slezsko): Najmniejszy, ale niezwykle istotny region przy granicy z Polską. To kraina o surowszym klimacie i silnej tożsamości przemysłowo-górniczej, skupiona wokół Ostrawy i Opawy.

Nowoczesny podział: 14 Krajów (Kraje)

W 2000 roku Czechy wprowadziły reformę, która powołała do życia 14 samorządowych „krajów” (odpowiedników polskich województw). Każdy z nich ma własny sejmik (Zastupitelstvo kraje), budżet i szerokie kompetencje w zakresie edukacji, zdrowia i transportu.

  • Praga (Hlavní město Praha): Miasto wydzielone, które ma status kraju. To tu koncentruje się 25% czeskiego PKB.

  • Kraj Środkowoczeski (Středočeský kraj): Otacza Pragę i jest jej zapleczem mieszkaniowym i przemysłowym.

  • Kraj Południowoczeski, Pilzneński, Karlowarski, Ustecki, Liberecki, Hradecki, Pardubicki: Każdy z nich zarządza swoim fragmentem „Bohemii”.

  • Kraj Wysoczyzna (Vysočina): Malowniczy region na styku Czech i Moraw.

  • Kraj Południowomorawski, Ołomuniecki, Zliński: Trzy filary Moraw.

  • Kraj Morawsko-Śląski: Zarządzający czeską częścią Śląska i północnymi Morawami.

Gminy i Powiaty: Gdzie załatwia się sprawy?

Poniżej szczebla krajów mamy powiaty (okresy) – obecnie pełnią one głównie funkcję statystyczną i sądową, ale dla Czechów wciąż są ważnym punktem odniesienia (np. na tablicach rejestracyjnych aut). Najniższym szczeblem jest gmina (obec). Czechy mają jedną z największych liczb gmin w przeliczeniu na mieszkańca w Europie – jest ich ponad 6200! To pokazuje, jak bardzo Czesi cenią sobie lokalną samorządność i decydowanie o „własnym płocie”.