Król mistyfikacji, który kpił z samej śmierci

Jaroslav Hašek był żywym ucieleśnieniem „pabitelstwa” – czeskiej sztuki snucia niekończących się opowieści przy kuflu piwa. Pijak, żartowniś, twórca fikcyjnej partii politycznej i autor jednej z najważniejszych książek XX wieku. Bez zrozumienia Haška nie zrozumiesz, dlaczego Czesi na każdą opresję odpowiadają humorem i udawaniem głupka. To on nauczył ten naród, że śmiech to najskuteczniejsza forma oporu.

Życie jako niekończący się żart

Jaroslav Hašek (1883–1923) żył tak, jak pisał – chaotycznie, wesoło i pod prąd. Był mistrzem prowokacji, które doprowadzały władze Austro-Węgier do szału. Pracował jako dziennikarz, ale jego natura nie znosiła nudy. Kiedy został redaktorem pisma „Świat Zwierząt”, zamiast opisywać nudne fakty, zaczął wymyślać kompletnie nieistniejące gatunki, jak „idiosaurus” czy „wszy domowe”, co oczywiście skończyło się jego błyskawicznym wyrzuceniem z pracy.

Najsłynniejszym wybrykiem Haška było założenie Partii Umiarkowanego Postępu w Granicach Prawa. Była to genialna parodia systemu wyborczego. Hašek prowadził kampanię w praskich gospodach, obiecując wyborcom m.in. wprowadzenie niewolnictwa, darmowe akwaria i ochronę przed trzęsieniem ziemi w Meksyku. To nie był tylko kabaret – to był szczyt politycznej satyry, który pokazywał absurdalność ówczesnej monarchii.

Szwejkizm jako filozofia przetrwania

Jego opus magnum, „Przygody dobrego wojaka Szwejka podczas wojny światowej”, to książka, która zdefiniowała czeską duszę na pokolenia. Józef Szwejk, postać o poczciwej twarzy, który z absolutnym entuzjazmem wykonuje najbardziej durne rozkazy, stał się archetypem Czecha.

Szwejkizm to unikalna strategia przetrwania: jeśli świat wokół ciebie oszalał i pcha cię do okopów, jedyną skuteczną bronią jest potraktowanie tego systemu z morderczą dosłownością. Szwejk