Kiedy myślimy o wysokich technologiach, rzadko patrzymy w stronę Liberca. A to błąd. To właśnie tam narodził się „Nanospider” – pierwsza na świecie maszyna do masowej produkcji nanowłókien. Czechy od lat są światową potęgą w dziedzinie, która dla ludzkiego oka jest całkowicie niewidoczna.
W 2003 roku zespół profesora Oldřicha Jirsáka z Uniwersytetu Technicznego w Libercu dokonał czegoś, co wielu uważało za niemożliwe. Opracowali technologię elektroprzędzenia (electrospinningu) z wolnej powierzchni cieczy. Brzmi skomplikowanie? W praktyce oznacza to, że Czesi jako pierwsi wymyślili, jak p…
Koniec z papierową biurokracją
Jeszcze kilka lat temu Czechy kojarzyły się z konserwatywnym podejściem do urzędowania i miłością do fizycznych pieczątek. Jednak w 2026 roku ta narracja odeszła do lamusa. Dzięki systematycznym reformom i wdrożeniu nowoczesnych systemów informatycznych, Czechy stały się jednym z najbardziej cyfrowych państw w Europie Środkowej. Kluczem do sukcesu nie było jedynie stworzenie aplikacji, ale fundamentalna zmiana prawa i podejścia do danych. Dziś czeski obywatel (i rezydent) może załatwić niemal wszystko – od wymiany prawa jazdy po złożenie zeznania podatkowego –…
Atomowa pewność w niepewnych czasach
Dla Republiki Czeskiej rok 2026 to czas ostatecznych decyzji w sektorze energetycznym. W przeciwieństwie do niektórych sąsiadów, Czesi nigdy nie zwątpili w potęgę atomu. Wręcz przeciwnie – energetyka jądrowa jest tu traktowana jako fundament bezpieczeństwa narodowego i jedyna droga do osiągnięcia celów klimatycznych bez niszczenia przemysłu. Obok wielkich reaktorów, Czechy stają się poligonem doświadczalnym dla technologii wodorowych, które mają zrewolucjonizować transport i hutnictwo. To technologia przez wielkie "T", która łączy fizykę jądrową z chemią…
Każdy, kto rano zakłada soczewki kontaktowe, powinien pomyśleć o Otto Wichterle. Ten czeski chemik, mimo rzucanych mu pod nogi kłód przez komunistyczny system, stworzył prototyp urządzenia do produkcji soczewek, używając... zestawu klocków swojego syna. To szczyt czeskiej pomysłowości, który podbił świat, choć samemu twórcy przyniósł głównie kłopoty.
Jeśli myślicie, że przełomowe wynalazki medyczne powstają wyłącznie w sterylnych laboratoriach za miliardy dolarów, to historia Otto Wichterle wyprowadzi Was z błędu. To opowieść o tym, jak wielka nauka spotkała się z czeskim "kutilstwem" (majs…
Czechy mają wiele skarbów, ale Mołdawit jest absolutnie unikatowy w skali całego wszechświata. To jedyny kamień szlachetny, który nie powstał w głębi ziemi, ale zrodził się z ognia i kosmicznego uderzenia. Choć meteoryty spadają na całym świecie, tylko ten jeden raz, około 15 milionów lat temu, natura stworzyła Mołdawity – i rozsypała je niemal wyłącznie na terytorium dzisiejszych południowych Czech.
Mołdawit to tektyt – szkliwo naturalne o niesamowitym, butelkowozielonym kolorze. Jego nazwa pochodzi od rzeki Wełtawy (niem. Moldau), w okolicach której znajduje się jego główne złoża. Jeśli z…
Benjamin Franklin przeszedł do historii jako wynalazca piorunochronu, ale kilka lat przed nim, na morawskiej wsi, podobną konstrukcję postawił Prokop Diviš. To historia o geniuszu, który wyprzedził epokę, i o lęku przed nieznanym, który doprowadził do zniszczenia jednego z najważniejszych wynalazków XVIII wieku.
W 1754 roku w miejscowości Přímětice (niedaleko Znojma) stanęła dziwna konstrukcja. Była to wysoka na 40 metrów żelazna tyczka zwieńczona systemem krzyżujących się ramion, na których umieszczono ponad 400 ostrzy. Autorem tego „meteorologicznego instrumentu” był lokalny proboszcz, Pro…
Nie da się zrozumieć czeskiego podejścia do nauki i techniki, nie znając postaci Járy Cimrmana. Ten uniwersalny geniusz wymyślił wszystko – od żarówki po jogurt – ale zawsze miał pecha. To opowieść o tym, jak naród uczynił z fikcyjnej postaci swój skarb narodowy.
Jára Cimrman to postać wymyślona przez Zdenka Svěráka i Ladislava Smoljaka, ale dla Czechów jest bardziej realny niż wielu polityków. Według legendy był to największy czeski polihistor, wynalazca, podróżnik i dramaturg przełomu XIX i XX wieku.
Kiedy codziennie rano odkręcasz wodę w łazience, używasz wynalazku, którego nazwa w języku polskim jest hołdem dla czeskiego geniusza naturoterapii. Vincenz Priessnitz nie był lekarzem, ale to on nauczył Europę, że woda leczy lepiej niż ówczesne mikstury. Odkrywamy historię twórcy pierwszego hydropatycznego zakładu na świecie.
Większość narodów na urządzenie do mycia ciała pod strumieniem wody mówi „shower”, „douche” czy „sprcha”. My, Polacy, mamy swój unikalny „prysznic”. Skąd się wziął? To spolszczone nazwisko Vincenza Priessnitza, wizjonera z miejscowości Gräfenberk (dzisiejszy Jesionik).
Zanim statki zaczęły mknąć przez oceany dzięki śrubom napędowym, polegały na wielkich i niewydajnych kołach łopatkowych. Josef Ressel, czeski inżynier leśnictwa, wpadł na pomysł, który zrewolucjonizował transport morski. To historia o wielkim wizjonerze, któremu pech i biurokracja odebrały sławę na wiele lat.
Większość ludzi kojarzy śrubę okrętową z wielkimi stoczniami, ale jej ojciec był... leśnikiem. Josef Ressel urodził się w Chrudimiu i choć na co dzień zajmował się lasami w okolicach Triestu, jego umysł zawsze uciekał w stronę mechaniki płynów.
