Przejdź do głównej treści

Zapis na listę subskrybentów

Lista subskrypcyjna
Loading...

System proporcjonalnego rozdziału mandatów

Napisane przez HolkaPolka dnia . Wysłane Wybory.

Metoda Imperiali to system proporcjonalnego rozdziału mandatów, który od 2021 roku jest stosowany w Czechach podczas wyborów do Izby Poselskiej (odpowiednika polskiego Sejmu). Zastąpiła ona stosowaną wcześniej metodę d'Hondta w celu uczynienia systemu bardziej sprawiedliwym dla mniejszych partii.
Oto szczegółowy opis tej metody i jej funkcjonowania w czeskim systemie: 
 
1. Istota matematyczna 
Metoda Imperiali jest odmianą systemu największej reszty, wykorzystującą specyficzny iloraz wyborczy. Aby obliczyć, ile mandatów przypada danej partii w okręgu, stosuje się następujący wzór na tzw. „liczbę kwotową”: 

 𝑄=𝑉/𝑆+2

Gdzie: 
  • V – całkowita liczba ważnych głosów oddanych w okręgu na partie, które przekroczyły próg wyborczy.
  • S – liczba mandatów do obsadzenia w danym okręgu.
  • + 2 – stały dodatek do dzielnika, który odróżnia tę metodę od innych (np. metoda Hare’a-Niemeyera ma +0, a metoda Droopa + 1). 
2. Jak to działa w praktyce? (Krok po kroku) 
  1. Obliczenie kwoty: Najpierw sumuje się głosy partii, które w skali kraju przekroczyły progi (5% dla partii, 8% lub 11% dla koalicji).
  2. Podział mandatów w okręgu: Liczbę głosów każdej partii w okręgu dzieli się przez wyliczoną kwotę (Q). Wynik (część całkowita) to liczba mandatów, które partia otrzymuje od razu.
  3. Pozostałe mandaty: Często po pierwszym podziale zostają nieobsadzone mandaty. W Czechach trafiają one do tzw. drugiego skrutynium na poziomie ogólnokrajowym, gdzie są rozdzielane metodą największych reszt. 
3. Dlaczego Czechy ją wprowadziły? 
Zmiana metody była wymuszona wyrokiem Sądu Konstytucyjnego z lutego 2021 roku. Sąd uznał, że poprzednia metoda (d'Hondta) w połączeniu z różną wielkością okręgów wyborczych zbyt silnie faworyzowała duże partie i naruszała zasadę równości głosów. 
  • Metoda d'Hondta (stara): Premiowała zwycięzców. Przykładowo, w 2017 roku partia ANO potrzebowała znacznie mniej głosów na jeden mandat niż mniejsze ugrupowania.
  • Metoda Imperiali (obecna): Jest uważana za bardziej proporcjonalną. Choć nadal w pewnym stopniu sprzyja większym komitetom (ze względu na dzielnik S+2), robi to znacznie słabiej niż d'Hondt. Pozwala mniejszym partiom łatwiej uzyskać mandaty już na poziomie okręgów. 
4. Znaczenie w wyborach 2025 
Podczas ostatnich wyborów w październiku 2025 roku metoda Imperiali odegrała kluczową rolę. Dzięki niej rozkład sił w Izbie Poselskiej dokładniej odzwierciedla realne poparcie procentowe w skali kraju. Zapobiegło to sytuacji, w której zwycięskie ANO mogłoby uzyskać ogromną przewagę mandatową mimo poparcia na poziomie 34-35%. 
Podsumowanie porównawcze: 
  • Polska: Stosuje metodę d'Hondta (silnie wspiera zwycięzcę).
  • Czechy: Stosują metodę Imperiali (system pośredni, bliższy czystej proporcjonalności). 
Dzięki zastosowaniu metody Imperiali czeski system wyborczy w 2026 roku jest postrzegany jako jeden z najbardziej reprezentatywnych w regionie Europy Środkowej.