Krajowa Rada Sądownictwa (a właściwie jej brak)
- Subtitle: Nationwide protests
- Excerpt: Aenean commodo ligula eget dolor. Cum sociis natoque penatibus et magnis dis parturient montes, nascetur ridiculus mus. Aenean massa. Donec quam felis, ultricies nec, pellentesque eu, pretium quis, sem. Nulla consequis enim.
W Republice Czeskiej nie istnieje jeden centralny organ pełniący funkcję Krajowej Rady Sądownictwa (odpowiednik polskiej KRS), co stanowi istotną różnicę w porównaniu do wielu innych państw europejskich.
Organizacja i zarządzanie czeskim wymiarem sprawiedliwości są rozproszone pomiędzy kilka instytucji:
Brak centralnej Rady Sądownictwa
Czeski system konstytucyjny celowo zrezygnował z centralnego, samorządowego organu, który odpowiadałby za wybór sędziów, etykę czy nadzór administracyjny nad sądami. Administracja sądów spoczywa głównie na Ministerstwie Sprawiedliwości oraz prezesach poszczególnych sądów.
Podział kompetencji
Funkcje, które w Polsce pełni KRS, w Czechach realizowane są przez różne podmioty:
- Powoływanie sędziów: Sędziowie są mianowani przez Prezydenta Republiki Czeskiej na wniosek Ministra Sprawiedliwości (po zasięgnięciu opinii prezesów sądów).
- Zarządzanie i budżetowanie: Administracja (w tym budżet, etaty, zarządzanie budynkami sądów) leży w gestii Ministerstwa Sprawiedliwości.
- Nadzór administracyjny: Bezpośredni nadzór nad pracą sędziów i sądów sprawują prezesi sądów (powiatowych, regionalnych, najwyższych) oraz, w ograniczonym zakresie, Minister Sprawiedliwości.
- Etyka i dyscyplina: Sprawami dyscyplinarnymi sędziów zajmują się specjalne izby dyscyplinarne, działające przy Najwyższym Sądzie Administracyjnym w Brnie.
Lokalna Rada Sądownictwa (Rada Sprawiedliwości)
W ostatnich latach pojawiły się inicjatywy oddolne. W niektórych dużych sądach, na przykład przy Sądzie Miejskim w Pradze czy Sądzie Regionalnym w Brnie, powołano lokalne rady sprawiedliwości (rady justice) lub zgromadzenia sędziów (soudcovské rady).
- Rola: Te lokalne rady mają charakter głównie konsultacyjny i opiniotwórczy. Reprezentują one interesy sędziów danego sądu wobec prezesa sądu i Ministerstwa Sprawiedliwości. Nie mają jednak realnych uprawnień decyzyjnych w zakresie mianowania sędziów.
Debata publiczna
Trwa ożywiona debata na temat tego modelu. Część czeskich prawników i polityków (głównie z opozycyjnej ODS i STAN) uważa, że brak silnego, niezależnego organu samorządu sędziowskiego osłabia niezawisłość sędziów i czyni wymiar sprawiedliwości zbyt podatnym na wpływy polityczne rządu (Ministerstwa Sprawiedliwości). Inni argumentują, że obecny system, choć administracyjnie podległy władzy wykonawczej, działa stabilnie, a niezależność sędziów gwarantuje silny Sąd Konstytucyjny.
Dla porównania, Słowacja, która dzieliła historię z Czechami, posiada Krajową Radę Sądownictwa z silnymi kompetencjami.