System edukacji w Czechach
- Subtitle: Edukacja
- Excerpt: Struktura edukacji (od przedszkola do uczelni)
System edukacji w Czechach opiera się na długiej tradycji i wysokim wskaźniku umiejętności czytania i pisania (ponad 99%). Zarządzany jest centralnie przez Ministerstwo Szkolnictwa, Młodzieży i Sportu (MŠMT), przy czym finansowanie i operacyjność szkół regionalnych spoczywa na samorządach.
Struktura edukacji (od przedszkola do uczelni)
- Przedszkole (Mateřská škola):
- Przeznaczone dla dzieci w wieku od 2 do 6 lat.
- Ostatni rok przedszkola (wiek 5-6 lat) jest obowiązkowy i bezpłatny w placówkach publicznych.
- Szkoła podstawowa (Základní škola):
- Nauka trwa 9 lat (zazwyczaj wiek 6–15 lat) i jest objęta obowiązkiem szkolnym.
- Dzieli się na dwa etapy: I stopień (klasy 1–5) oraz II stopień (klasy 6–9).
- Po ukończeniu 5. lub 7. klasy uczniowie mogą przejść do tzw. gimnazjów wieloletnich (8-letnich lub 6-letnich), które realizują program podstawowy i średni w jednej szkole.
- Szkoła średnia (Střední škola):
- Liceum ogólnokształcące (Gymnázium): Przygotowuje głównie do studiów wyższych; kończy się egzaminem dojrzałości (maturita).
- Szkoła techniczna (Střední odborná škola): Trwa 4 lata i kończy się maturą oraz uzyskaniem kwalifikacji zawodowych.
- Szkoła zawodowa (Střední odborné učiliště): Trwa zazwyczaj 2–3 lata, kończy się certyfikatem zawodowym (bez matury, choć istnieje możliwość jej dorobienia na kursach uzupełniających).
- Uczelnie wyższe i policealne:
- Wyższe szkoły zawodowe (Vyšší odborné školy): Oferują praktyczne kształcenie policealne, kończące się tytułem DiS. (dyplomowany specjalista).
- Uczelnie wyższe (Vysoké školy): Dzielą się na uniwersyteckie i nieuniwersyteckie. Oferują trzy stopnie studiów: licencjackie (3 lata), magisterskie (2 lata lub jednolite 5-letnie) oraz doktoranckie (3-4 lata).
- Studia w języku czeskim na uczelniach publicznych są bezpłatne dla wszystkich.
System ocenianiaW Czechach stosuje się skalę ocen od 1 do 5, gdzie 1 to ocena najlepsza (odpowiednik polskiej piątki), a 5 to ocena niedostateczna.
Struktura Ministerstwa (MŠMT)
Ministerstwo Szkolnictwa, Młodzieży i Sportu (Ministerstvo školství, mládeže a tělovýchovy) zarządza systemem na poziomie strategicznym i legislacyjnym.
- Minister: stoi na czele resortu, mianowany przez prezydenta.
- Sekretarz Stanu (Státní tajemník): odpowiada za kwestie urzędnicze i administracyjne wewnątrz ministerstwa.
- Sekcje (Departamenty): struktura dzieli się na wyspecjalizowane sekcje zarządzane przez wiceministrów, m.in.:
- Sekcja edukacji regionalnej i kurateli.
- Sekcja szkolnictwa wyższego, nauki i badań.
- Sekcja ds. funduszy unijnych i współpracy międzynarodowej.
- Sekcja ekonomiczna i prawna.
- Czeska Inspekcja Szkolna (Česká školní inspekce): centralny organ kontrolny podlegający ministerstwu, odpowiedzialny za monitorowanie jakości kształcenia.
W 2026 roku system przechodzi drobne reformy, takie jak ograniczanie możliwości powtarzania pierwszej klasy oraz stopniowe wprowadzanie oceny opisowej w najmłodszych klasach (planowane szerzej na lata 2027–2028).