Relacje polsko-czeskie znajdują się w specyficznym momencie „uważnego pragmatyzmu”. Po okresie wyjątkowej bliskości w latach 2022–2025 (opartej na wspólnym froncie wobec Rosji), zmiana rządu w Pradze pod koniec 2025 roku wprowadziła nowe akcenty, które wymagają od obu stolic wypracowania nowej rutyny dyplomatycznej.
Oto szczegółowy opis relacji polsko-czeskich w ostatnich latach:
Polityka zagraniczna i bezpieczeństwo
To obszar, w którym nastąpiło najbardziej zauważalne przesunięcie akcentów:
Kwestia Ukrainy: Polska pozostaje jednym z najbardziej asertywnych zwolenników wsparcia mi…
W czeskim systemie prawnym Rzecznik Praw Obywatelskich (ombudsman) jest niezależnym organem z siedzibą w Brnie. Instytucja ta została powołana w 1999 roku, a jej głównym zadaniem jest ochrona osób przed bezprawnym lub niesprawiedliwym działaniem urzędów oraz innych instytucji administracji państwowej.
W Republice Czeskiej nie istnieje jeden centralny organ pełniący funkcję Krajowej Rady Sądownictwa (odpowiednik polskiej KRS), co stanowi istotną różnicę w porównaniu do wielu innych państw europejskich.
Organizacja i zarządzanie czeskim wymiarem sprawiedliwości są rozproszone pomiędzy kilka instytucji:
System prokuratur w Republice Czeskiej (czes. Soustava státního zastupitelství) funkcjonuje jako hierarchicznie zorganizowana struktura organów państwowych, których głównym zadaniem jest reprezentowanie interesu publicznego w postępowaniach karnych oraz ochrona praworządności.
System ten ściśle odpowiada czterostopniowej strukturze czeskich sądów powszechnych.
Najwyższy Prokurator Państwowy (czes. Nejvyšší státní zástupce) jest szefem czeskiej prokuratury (Státní zastupitelství), czyli odpowiednika Prokuratury Generalnej w Polsce. Jego siedziba, podobnie jak wielu kluczowych instytucji sądowniczych, znajduje się w Brnie.
1. Pozycja w strukturze władzy
Czeska prokuratura jest zorganizowana hierarchicznie i, co istotne, włączona jest w struktury władzy wykonawczej (podlega Ministerstwu Sprawiedliwości), a nie sądowniczej.
Sąd Konstytucyjny Republiki Czeskiej (Ústavní soud) jest unikalną instytucją, która stoi na straży porządku konstytucyjnego i praw podstawowych obywateli. Jest to organ całkowicie niezależny od systemu sądów powszechnych (cywilnych, karnych i administracyjnych) i ma swoją siedzibę w Brnie, w historycznym Pałacu Pražáka.
Oto szczegółowe rozwinięcie jego funkcji i znaczenia w 2026 roku:
W czeskim systemie ustrojowym Brno pełni unikalną funkcję „stolicy sprawiedliwości” lub „stolicy prawa”. Podczas gdy Praga jest centrum politycznym (siedziba rządu i parlamentu), to właśnie drugie co do wielkości miasto w kraju stało się siedzibą najważniejszych organów kontrolnych i sądowniczych.
Koncentracja najwyższych instytucji
W Brnie znajdują się niemal wszystkie organy decydujące o ostatecznej interpretacji prawa w Czechach:
Sąd Konstytucyjny (Ústavní soud): Najwyższy strażnik konstytucji.
Sąd Najwyższy (Nejvyšší soud): Główny organ w sprawach cywilnych i karnych.
Najwy…
Prezydentem Republiki Czeskiej jest Petr Pavel.
Został on zaprzysiężony na urząd 9 marca 2023 roku po zwycięstwie w wyborach powszechnych, w których pokonał w drugiej turze Andreja Babiša. Jego pięcioletnia kadencja upływa w marcu 2028 roku.
