Bohumil Hrabal: Pisarz, który usłyszał opowieść świata przy kuflu piwa

Bohumil Hrabal (1914–1997) to esencja czeskości. Pisarz, który najchętniej tworzył przy stoliku w gospodzie „U Zlatého tygra”, słuchając historii opowiadanych przez robotników, emerytów i marzycieli. Jego styl – „pábění” – to specyficzny rodzaj gadatliwości, w której tragizm miesza się z komizmem, a wulgarność z najczystszą poezją. Zanim stał się literacką gwiazdą, pracował jako dyżurny ruchu, robotnik w stalowni i pakowacz makulatury. To tam zebrał historie, które później podbiły świat.

Jego debiut Perły na dnie (1963) zmienił czeską literaturę. Ale to Pociągi pod specjalnym nadzorem (1965) przyniosły mu międzynarodową sławę, zwłaszcza gdy film na ich podstawie zdobył Oscara. Hrabal potrafił pisać o wojnie, śmierci i upadku w sposób lekki, niemal radosny, nie tracąc przy tym

Hrabal był człowiekiem sprzeczności – kochał swoje koty, praskie gospody i ciszę domku w Kersku, ale jednocześnie przez lata zmagał się z cenzurą. Po inwazji w 1968 roku jego książki mogły ukazywać się tylko w drugim obiegu (samizdacie) lub za granicą. Kiedy w 1975 roku złożył samokrytykę, by móc znów oficjalnie publikować, wielu przyjaciół-dysydentów odwróciło się od niego. On jednak chciał po prostu pisać i być czytanym przez "swoich" Czechów.

Jego śmierć w 1997 roku była tak hrabalowska, jak to tylko możliwe. Wypadł z okna piątego piętra praskiego szpitala Na Bulovce, karmiąc gołębie. Do dziś fani spierają się, czy był to nieszczęśliwy wypadek, czy świadomy wybór pisarza, który czuł, że "zbyt głośna samotność" w końcu go przytłacza. Pozostawił po sobie literaturę, która jest jak czeskie piwo: czasem gorzka, czasem musująca, ale zawsze autentyczna i niezbędna do życia.

Kluczowe fakty i laury:

• 1914: Narodziny w Brnie (Żidenicach).

• 1963: Debiut zbiorem opowiadań Perły na dnie.

• 1965: Publikacja Pociągów pod specjalnym nadzorem (film Jiříego Menzla na ich podstawie zdobył Oscara w 1968 r.).

• 1971: Ukończenie Obsługiwałem angielskiego króla (wydane oficjalnie w Czechach dopiero w 1989 r.).

• 1976: Wydanie Zbyt głośnej samotności w samizdacie.

• 1994: Spotkanie z Billem Clintonem w gospodzie "U Zlatého tygra" (Hrabal gościł tam prezydenta USA i Václava Havla).

• 1997: Śmierć w Pradze.