Sylwetki Archive

Bohumil Hrabal (1914–1997) to esencja czeskości. Pisarz, który najchętniej tworzył przy stoliku w gospodzie „U Zlatého tygra”, słuchając historii opowiadanych przez robotników, emerytów i marzycieli. Jego styl – „pábění” – to specyficzny rodzaj gadatliwości, w której tragizm miesza się z komizmem, a wulgarność z najczystszą poezją. Zanim stał się literacką gwiazdą, pracował jako dyżurny ruchu, robotnik w stalowni i pakowacz makulatury. To tam zebrał historie, które później podbiły świat.

Miloš Forman (1932–2018) to postać, która pokazała, że absolutna niechęć do autorytetów to czeski towar eksportowy numer jeden. Jego życie to gotowy scenariusz: rodzice zginęli w obozach koncentracyjnych, on wychowywał się u krewnych, a po wojnie stał się liderem Czechosłowackiej Nowej Fali. W latach 60. robił kino, jakiego komuniści nienawidzili – szczere, pokazujące absurdy codzienności. Filmy Miłość blondynki (1965) i Pali się, moja panno (1967) doprowadzały cenzurę do szału.

Alfons Mucha (1860–1939) to postać, bez której dzisiejsza Praga wyglądałaby zupełnie inaczej. Choć świat kojarzy go głównie z „pięknymi paniami” na plakatach reklamujących szampana czy ciasteczka, Mucha był kimś znacznie potężniejszym – był architektem wizualnym nowo narodzonego narodu. Urodził się w Iwanczycach na Morawach, a jego droga na szczyt była filmowa: odrzucony przez praską Akademię (profesor poradził mu, by znalazł sobie inne zajęcie), przez klepanie biedy w Paryżu, aż po wigilijną noc 1894 roku, która zmieniła wszystko. To właśnie wtedy, w ostatniej chwili, Mucha przyjął zlecenie…

Bedřich Smetana (1824–1884) to dla Czechów postać niemal mityczna. Jeśli Gott był królem popu, Smetana jest fundamentem, na którym zbudowano całą czeską tożsamość muzyczną. Urodził się w Litomyślu, w rodzinie browarnika, i od dziecka był „cudownym dzieckiem” fortepianu. Ale Smetana miał ambicję większą niż tylko bycie wirtuozem. Chciał, by Czesi – stłamszeni przez austro-węgierską dominację – mieli swoją własną, wielką muzykę, która nie będzie tylko marną kopią trendów z Wiednia czy Paryża. Przełom przyszedł w 1866 roku, gdy wystawiono jego operę Sprzedana narzeczona. To był cywilizacyjny sz…

Gdyby Czechy były religią, Karel Gott byłby ich jedynym, niekwestionowanym świętym. Ale nie takim z gipsu i złota, lecz takim z krwi, kości i nienagannie skrojonego garnituru. Kiedy 1 października 2019 roku media podały informację o jego śmierci, w Czechach nastąpiła cisza, jakiej nie wywołałaby nawet kolejna inwazja. Odszedł człowiek, który był klamrą spinającą wszystko: od stalinizmu, przez praską wiosnę i szarość normalizacji, aż po dziki kapitalizm.

Zdeněk Svěrák to mózg operacji znanej jako "czeski humor". Scenarzysta, aktor i autor tekstów piosenek, który razem z synem Janem podbił Hollywood filmem „Kola”. Zdeněk Svěrák (ur. 1936) to postać, która najlepiej definiuje czeską wrażliwość. Jest współtwórcą postaci Jary Cimrmana – fikcyjnego geniusza, który jest dla Czechów ważniejszy niż realni bohaterowie narodowi. Svěrák to mistrz małych form, potrafiący w codziennych sytuacjach znaleźć niesamowity ładunek emocjonalny i komizm.

Blask bez dystansu Czeski szołbiznes różni się od tego, który znamy z Hollywood czy nawet z Polski. W kraju, w którym niemal każdy aktor jest jednocześnie aktorem teatralnym, a gwiazdy spotyka się rano w lokalnej piekarni, relacja między idolem a widzem jest niezwykle intymna. Czesi nie lubią niedostępnych diw i niedoścignionych amantów; kochają aktorów „ludzkich”, z poczuciem humoru i pewną dozą autentycznej skromności. Jednak pod tą warstwą swojskości kryje się warsztat najwyższej próby. Czescy aktorzy to rzemieślnicy o niesamowitej plastyczności, potrafiący w ciągu jednego sezonu zagrać w…