Zamek Karlštejn

Zamek Karlštejn, położony zaledwie 30 kilometrów od Pragi, to bez wątpienia najbardziej znany i najczęściej odwiedzany zamek poza stolicą. Został ufundowany w 1348 roku przez czeskiego króla i cesarza rzymskiego Karola IV – postać, która dla Czechów jest "Ojcem Ojczyzny". Karlštejn od samego początku nie był projektowany jako zwykła rezydencja mieszkalna czy centrum administracyjne. Jego funkcja była znacznie bardziej wzniosła i mistyczna: miał służyć jako bezpieczne miejsce do przechowywania świętych relikwii, w tym narzędzi Męki Pańskiej, oraz klejnotów koronnych Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Ta sakralna funkcja zdeterminowała unikalną architekturę zamku, która wznosi się schodkowo ku niebu, symbolizując drogę do sacrum.

Architektura zamku jest starannie przemyślana. Najniżej położone są budynki gospodarcze i Pałac Cesarski, gdzie władca przyjmował gości i zajmował się sprawami państwa. Wyżej wznosi się Mniejsza Wieża z kościołem Mariackim, a na samym szczycie dominuje monumentalna Wielka Wieża. To właśnie w jej wnętrzu znajduje się absolutne serce Karlštejnu – Kaplica Świętego Krzyża. Jej ściany są inkrustowane ponad dwoma tysiącami kamieni półszlachetnych (agatów, jaspisów, ametystów) oprawionych w złoconą zaprawę, co ma imitować Niebiańską Jerozolimę. Sklepienie pokryte jest płatkowym złotem i szklanymi soczewkami symbolizującymi gwiazdy. W kaplicy znajduje się również unikalna na skalę światową kolekcja 129 obrazów tablicowych autorstwa Mistrza Teodoryka, przedstawiających „Niebiańskie Wojsko”. Było to miejsce tak święte, że sam cesarz wchodził do niego boso, a wstęp dla osób postronnych był surowo wzbroniony.

Mimo że Karlštejn był wielokrotnie modernizowany, a jego obecny wygląd to efekt purystycznej przebudowy z końca XIX wieku (która nadała mu nieco bajkowy, neogotycki sznyt), zamek nigdy nie stracił swojego surowego, obronnego charakteru. Twierdza przetrwała oblężenie husytów, podczas którego obrońcy używali nawet niekonwencjonalnych metod walki biologicznej, oraz najazd Szwedów podczas wojny trzydziestoletniej. Choć klejnoty koronne ostatecznie wywieziono w bezpieczniejsze miejsca, zamek pozostał symbolem czeskiej niezależności. Droga prowadząca do zamku, wijąca się przez malowniczą wieś wśród wapiennych skał Czeskiego Krasu, jest stałym elementem wycieczek, a widok potężnych murów wyłaniających się z lasu za każdym razem robi ogromne wrażenie na turystach i filmowcach, którzy chętnie wykorzystują to miejsce jako scenerię historycznych produkcji.