Žemlovka: Czeski pudding chlebowy

Žemlovka (potocznie nazywana zemlbába) to danie, które narodziło się z szacunku do pieczywa i oszczędności, ale z czasem stało się jednym z ulubionych słodkich dań obiadowych w czeskich domach i stołówkach. Choć na pierwszy rzut oka przypomina francuski pain perdu lub brytyjski bread pudding, czeska žemlovka ma swoją unikalną, wielowarstwową strukturę, która czyni ją daniem niezwykle sycącym i kompletnym pod względem tekstur.

Bazą są czerstwe rohlíki lub biała weka. Pieczywo kroi się w plastry i namacza w mleku wymieszanym z cukrem waniliowym, żółtkami jaj i odrobiną roztopionego masła. To kluczowy etap: pieczywo musi wchłonąć płyn, ale nie może się całkowicie rozpaść. Formę do pieczenia smaruje się masłem i wykłada pierwszą warstwę namoczonych bułek. Na to kładzie się grubą warstwę nadzienia. Klasyczna wersja to starte jabłka wymieszane z cynamonem, rodzynkami i cukrem. Często dodaje się drugą warstwę nadzienia z tłustego twarogu wymieszanego z cukrem pudrem i żółtkami, co nadaje daniu kremowości.

Całość przykrywa się kolejną warstwą bułek i piecze w piekarniku przez około 30–40 minut, aż wierzch stanie się chrupiący i złocisty. Jednak prawdziwym majstersztykiem jest wersja z "czapą". Na 10 minut przed końcem pieczenia na wierzch nakłada się ubitą na sztywno pianę z białek z dodatkiem cukru (bezę), która w wysokiej temperaturze brązowieje i tworzy lekką, słodką skorupkę. Gotową žemlovkę podaje się pokrojoną w kwadraty, obficie posypaną cukrem pudrem. Dla Polaka, który kojarzy zapiekanki głównie z serem i pieczarkami, słodka, jabłkowo-twarogowa žemlovka jest kulinarnym zaskoczeniem, które szybko staje się ulubionym komfortowym jedzeniem (comfort food), szczególnie w chłodne jesienne dni.