Vlčnov

Choć Vlčnov na mapie Czech może wydawać się jedynie niewielką kropką w regionie Morawskiej Słowacji, raz w roku staje się najważniejszym punktem na kulturalnej mapie Europy. Wszystko za sprawą Jazdy Królów (Jízda králů), archaicznego i niezwykle widowiskowego rytuału, który odbywa się tu nieprzerwanie od setek lat w ostatnią niedzielę maja. To wydarzenie o tak ogromnym znaczeniu dla światowego dziedzictwa, że w 2011 roku zostało wpisane na listę UNESCO. Vlčnov to serce regionu, w którym tradycja nie jest odkurzana tylko na pokaz, ale stanowi żywy fundament tożsamości mieszkańców, przekazywany z ojca na syna z niemal religijną czcią.

Kulminacyjnym momentem święta jest przejazd orszaku młodych mężczyzn na bogato przystrojonych koniach przez całą miejscowość. Centralną postacią jest „Król” – zazwyczaj dziesięcio- lub dwunastoletni chłopiec, ubrany w archaiczny strój kobiecy, z twarzą częściowo zasłoniętą i białą różą trzymaną w ustach. Ten ostatni element symbolizuje nakaz milczenia – król nie może wypowiedzieć ani słowa podczas całej procesji. Towarzyszą mu „adiutanci” oraz grupa jeźdźców, którzy wykrzykują żartobliwe rymowanki (wywoływki), w których komentują życie wsi, chwalą gospodarzy i proszą o datki dla króla. Widowisko to jest niezwykle barwne: konie zdobione są setkami papierowych róż i wstążek, a jeźdźcy noszą najpiękniejsze, bogato haftowane stroje ludowe, których wykonanie zajmuje miesiące pracy lokalnych artystek.

Geneza tego obrzędu ginie w mrokach dziejów. Według jednej z legend, nawiązuje on do ucieczki króla Macieja Korwina po przegranej bitwie, kiedy to musiał przebrać się za kobietę i trzymać kwiat w ustach, by nie zostać rozpoznanym. Inna interpretacja mówi o dawnym pogańskim rytuale inicjacyjnym, oznaczającym wejście młodych chłopców w dorosłość. Niezależnie od pochodzenia, atmosfera panująca we Vlčnovie podczas święta jest nie do podrobienia – to mieszanka powagi, radosnego gwaru i głębokiego wzruszenia rodzin, których synowie dostąpili zaszczytu bycia częścią orszaku.

Vlčnov to jednak nie tylko jeden dzień w roku. Miejscowość słynie również z unikalnego zespołu zabytkowych piwniczek winiarskich, zwanych Vlčnovské búdy. To ponad czterdzieści malowniczych, naziemnych obiektów z charakterystyczną białą elewacją i intensywnie niebieskimi obramowaniami wokół okien i drzwi. Spacer wśród tych budowli, położonych na zboczach winnic, pozwala poczuć spokój morawskiej wsi. Wizyta we Vlčnovie, szczególnie połączona z degustacją lokalnego wina i słuchaniem tradycyjnej muzyki cymbałowej, to doświadczenie, które pozwala zrozumieć, dlaczego Czesi tak bardzo kochają swoje tradycje – są one autentyczne, pełne kolorów i niesamowitej energii, która nie zmienia się mimo upływu