Zanim statki zaczęły mknąć przez oceany dzięki śrubom napędowym, polegały na wielkich i niewydajnych kołach łopatkowych. Josef Ressel, czeski inżynier leśnictwa, wpadł na pomysł, który zrewolucjonizował transport morski. To historia o wielkim wizjonerze, któremu pech i biurokracja odebrały sławę na wiele lat.
Większość ludzi kojarzy śrubę okrętową z wielkimi stoczniami, ale jej ojciec był... leśnikiem. Josef Ressel urodził się w Chrudimiu i choć na co dzień zajmował się lasami w okolicach Triestu, jego umysł zawsze uciekał w stronę mechaniki płynów.
Semtex to słowo, które przez dekady budziło strach służb specjalnych na całym świecie. Wynaleziony w Czechosłowacji jako narzędzie dla inżynierów i wojska, stał się symbolem terroryzmu ze względu na swoją niesamowitą skuteczność i... brak zapachu. Poznaj historię technologii, która wymknęła się spod kontroli.
W latach 50. XX wieku chemik Stanislav Brebera z zakładów VCHZ Synthesia w Pardubicach-Semtinie opracował plastikowy materiał wybuchowy o unikalnych właściwościach. Połączenie pentrytu i heksogenu dało substancję, która była plastyczna jak plastelina, odporna na wodę i ekstremalne tempe…
Przez dekady nanotechnologia była domeną laboratoriów i filmów science-fiction. Wszystko zmieniło się w 2003 roku na Uniwersytecie Technicznym w Libercu. To tam profesor Oldřich Jirsák wraz ze swoim zespołem opracował Nanospider – pierwszą na świecie technologię, która pozwoliła na produkcję włókien tysiąc razy cieńszych od ludzkiego włosa na skalę przemysłową. To nie był tylko kolejny patent, to był moment, w którym Czechy stały się globalnym liderem w dziedzinie, która definiuje XXI wiek.
Myślisz, że słowo „robot” pochodzi z amerykańskich laboratoriów lub filmów science-fiction? Nic bardziej mylnego. Ten globalny termin narodził się w głowie czeskiego pisarza Karela Čapka i ma swoje korzenie w ciężkiej pracy na roli. Odkrywamy, dlaczego robot to tak naprawdę „pracownik pańszczyźniany”.
W 1920 roku Karel Čapek napisał sztukę teatralną pod tytułem R.U.R. (Roboty Uniwersalne Rossuma). Opisał w niej sztucznych ludzi, którzy wykonują za nas najcięższą pracę, by w końcu zbuntować się przeciwko swoim stwórcom. Sztuka stała się hitem na Broadwayu i w Londynie, a wraz z nią w świat po…
Telewizja w epoce hybrydowej
Rynek telewizyjny w Czechach przechodzi w 2026 roku fazę pełnej dojrzałości cyfrowej. Tradycyjna linearna telewizja, choć wciąż silna wśród starszego pokolenia, musiała oddać znaczną część pola usługom na żądanie (VOD). Czeski rynek charakteryzuje się niezwykle wysoką odpornością na dominację globalnych marek, takich jak Netflix czy Disney+. Lokalni widzowie są niezwykle przywiązani do ojczystego języka i czeskich produkcji, co zmusiło zagraniczne koncerny do inwestowania w lokalne treści, a rodzimych nadawców do stworzenia własnych, zaawansowanych technologicz…
Choć Sherlock Holmes kojarzy nam się z lupą i badaniem śladów, to fundamenty pod nowoczesne śledztwa położył czeski badacz Jan Evangelista Purkyně. To on jako pierwszy opisał to, co mamy na końcach palców, i to on odkrył tajemnice skryte głęboko w naszym sercu i mózgu.
Jan Evangelista Purkyně to postać, którą w Czechach spotkasz wszędzie – od nazw uniwersytetów po banknoty. Był jednym z najwybitniejszych fizjologów XIX wieku, a zakres jego odkryć sprawia, że można by nim obdzielić kilku noblistów.
Krzemowa dolina u podnóża Beskidów
W 2026 roku walka o dominację technologiczną nie rozstrzyga się na polach bitew, ale w sterylnych halach produkcyjnych półprzewodników. Republika Czeska wyrasta w tym wyścigu na jednego z najważniejszych graczy w Unii Europejskiej. Podczas gdy inne kraje dopiero planują inwestycje, czeski Rožnov pod Radhoštěm stał się centrum operacyjnym globalnego giganta onsemi. To tutaj bije serce czeskiej innowacji, gdzie piasek zmienia się w zaawansowane układy scalone sterujące samochodami elektrycznymi i systemami sztucznej inteligencji. Dla portalu HolkaPolka zrozum…
