Antarktyda to najbardziej nieprzyjazne miejsce na Ziemi, ale dla naukowców z Uniwersytetu Masaryka w Brnie to najważniejsze laboratorium świata. Od 2006 roku Czechy posiadają tam własną bazę – Polarną Stację Badawczą im. Gregora Mendla. Położona na wyspie Jamesa Rossa, stacja ta stała się symbolem czeskiego wkładu w światową naukę o klimacie, udowadniając, że do badania oceanów i lodowców nie jest potrzebny własny dostęp do morza.

Jeśli myślicie, że biały jeleń to tylko postać z legend o św. Hubercie, to zapraszam do Žehušic niedaleko Kutnej Hory. To jedno z nielicznych miejsc na świecie (obok Danii), gdzie od ponad 200 lat hoduje się te niezwykłe zwierzęta. Nie są to albinosy, lecz unikalna odmiana genetyczna, która przetrwała dzięki pasji czeskich arystokratów.

Czechy mają unikalną sytuację hydrologiczną: prawie wszystkie rzeki stąd wypływają, ale żadna do kraju nie wpływa. To sprawia, że w obliczu zmian klimatycznych Czechy są ekstremalnie narażone na suszę. Walka o wodę stała się w Pradze tematem numer jeden, łącząc naukę z ogromnymi inwestycjami państwowymi.

Przez dekady Milovice były kojarzone z bazą wojsk radzieckich i rykiem czołgów. Kiedy armia opuściła te tereny, natura otrzymała drugą szansę. W 2015 roku utworzono tu rezerwat, do którego sprowadzono dzikie konie, żubry oraz tury (odtworzone drogą hodowli wstecznej). Dziś to miejsce nazywane jest „czeskim Serengeti” i jest najtańszym oraz najbardziej efektywnym projektem ochrony przyrody w Europie.

Karkonoski Park Narodowy (KRNAP), założony w 1963 roku, jest najstarszym parkiem narodowym w Czechach i jednym z najbardziej unikalnych obszarów chronionych w Europie Środkowej. Choć góry te nie imponują wysokością w skali alpejskiej, ich położenie i ukształtowanie sprawiają, że panuje tu klimat zbliżony do tego za kołem podbiegunowym. To właśnie tutaj zachowała się tzw. tundra arktyczno-alpejska – ekosystem, który jest pozostałością po ostatnim zlodowaceniu.

Elektronika w Czechach ma historię dłuższą i bogatszą, niż mogłoby się wydawać. Od pionierskich prac nad radiotechniką w okresie międzywojennym, przez gigantyczny kombinat państwowy Tesla, aż po dzisiejszą pozycję kraju jako ważnego ogniwa w produkcji komponentów elektronicznych dla przemysłu motoryzacyjnego i kosmicznego. Czeska elektronika zawsze charakteryzowała się jednym: wysoką jakością projektowania. Nawet w czasach izolacji gospodarczej czescy inżynierowie potrafili tworzyć zaawansowane systemy radiolokacyjne i pomiarowe, które budziły podziw na Zachodzie. Dziś to dziedzictwo procentuje – Czechy nie są już producentem masowego sprzętu AGD, ale stały się centrum wysokospecjalistycznej elektroniki przemysłowej, systemów sterowania i komponentów, bez których nie powstałby żaden współczesny samochód czy smartfon. Niniejszy artykuł analizuje transformację tego sektora i wskazuje, gdzie dziś bije serce czeskiej krzemowej rewolucji.

Wyobraź sobie, że masz swój język, swoją kulturę i swoje państwo, ale nie możesz nic zapisać, bo nikt jeszcze nie wymyślił liter dla Twojej mowy. W takiej sytuacji byli mieszkańcy Państwa Wielkomorawskiego w IX wieku. Wszystko zmieniło się w 863 roku, kiedy na prośbę księcia Rościsława przybyli dwaj bracia z Salonik – Cyryl i Metody. To, co zrobili, to nie była tylko misja chrystianizacyjna. To był szczyt innowacji lingwistycznej, który położył fundament pod całą słowiańską tożsamość.

W XIX wieku język czeski był w odwrocie. Elity mówiły po niemiecku, a rodzima mowa przetrwała głównie na głębokiej prowincji. Wtedy pojawiła się Tereza Nováková (1853–1912) – kobieta o niezwykłej inteligencji i uporze, która postawiła sobie za cel jedno: przywrócić Czechom ich język i godność. To dzięki niej i jej podobnym „budzicielom narodowym”, dzisiejszy czeski jest żywym, nowoczesnym językiem, a nie martwym dialektem.

Tereza Nováková nie była tylko pisarką. Była etnografką, działaczką społeczną i jedną z pierwszych czeskich feministek. Zrozumiała, że aby naród przetrwał, musi mieć własny język, w którym da się opisać nie tylko pracę w polu, ale też skomplikowane uczucia i naukowe teorie.